Buying Guide

Μέχρι πριν λίγα χρόνια το χειροκίνητο κιβώτιο ήταν ο ακλόνητος βασιλιάς της μετάδοσης.

Σήμερα όμως, η εξέλιξη των κλασικών αυτόματων κιβωτίων έχει θέσει τα χειροκίνητα στο περιθώριο.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το γεγονός πως οι δύο πρέσβειρες του «χτενιού» -Ferrari και Lamborghini- πλέον δεν διαθέτουν χειροκίνητο κιβώτιο στα μοντέλα τους ούτε ως προαιρετική επιλογή.

Ποια είναι όμως η «αρχή του κακού»;

Ποιο είναι το σύστημα μετάδοσης που φύτεψε τον σπόρο της αμφιβολίας και αμφισβήτησε ανοιχτά την κυριαρχία του ποδοκίνητου συμπλέκτη;

To σειριακό ημιαυτόματο) κιβώτιο ταχυτήτων.

Μετά το «ντέρμπι» αυτόματου vs χειροκίνητου κιβωτίου, εμβαθύνουμε στα σειριακά σασμάν και δίνουμε απαντήσεις σε ό,τι ενδεχομένως σε απασχολεί πριν επιλέξεις το κατάλληλο κιβώτιο για εσένα!

Τι είναι το σειριακό σασμάν;

ti-einai-to-seiriako-sasman

Πρόκειται για ένα κράμα μεταξύ αυτόματου και χειροκίνητου κιβωτίου.

Την πιο απλή μορφή σειριακού σασμάν θα τη βρούμε στα… «παπάκια», τα μικρά μηχανάκια που είναι πολύ δημοφιλή στη χώρα μας.

Η ουσιαστική διαφορά του σειριακού σασμάν με ένα κλασικό αυτόματο, πέραν των πάσης φύσεως τεχνικών λειτουργιών, είναι η ευκολία στη χρήση του.

Ο οδηγός μπορεί να αλλάξει τη σχέση στο κιβώτιο χειροκίνητα μέσα από μια εντελώς αυτοματοποιημένη λειτουργία, όποια στιγμή επιθυμεί.

Για παράδειγμα, με το σειριακό σασμάν οι σχέσεις ανεβαίνουν ή κατεβαίνουν με τη χρήση ενός λεβιέ ή με το πάτημα των paddles που βρίσκονται δίπλα στο τιμόνι. Σπρόχνωντας προς τα μπροστά, ο οδηγός μπορεί να κατεβάσει ταχύτητα, και τραβώντας προς τα πίσω, ανεβάζει ταχύτητα.

Το βασικό πλεονέκτημα σε μια τέτοια διαδικασία είναι ο έλεγχος του αυτοκινήτου, ενώ το μειονέκτημα είναι η κυκλική αλλαγή, δηλαδή για να κατεβάσεις ταχύτητα από 5η σε 1η, πρέπει να σπρώξεις το λεβιέ τέσσερις φορές.

Χαρακτηριστικά παραδείγματα αυτοκινήτων πόλης με σειριακό κιβώτιο ταχυτήτων είναι τα εξής:

  • Smart Fortwo
  • Toyota Aygo
  • Opel Corsa
  • Citroen C3
  • Ford Fiesta
  • Peugeot 107
  • Τoyota Yaris
  • Mazda 2
  • Fiat Panda

Φυσικά το πεδίο δράσης του σειριακού δεν περιορίζεται στο κλεινόν άστυ… αν και πλέον, τα μεγάλα αυτοκίνητα που το χρησιμοποιούν δεν είναι πολλά. Ο αντικαταστάτης είναι το ημιαυτόματο κιβωτίο διπλού συμπλέκτη, τύπου DSG, όπως το ονομάζει η Volkswagen.

Πως λειτουργεί το σειριακό σασμάν;

Το ημιαυτόματο (ή σειριακό σασμάν) λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο που λειτουργούν και οι άλλοι κιβωτίων -χρησιμοποιεί την κινητική ενέργεια του κινητήρα μέσω αξόνων και γραναζιών.

Πρακτικά, πρόκειται για ένα παραδοσιακό χειροκίνητο κιβώτιο, του οποίου τη διαχείριση των σχέσεων αναλαμβάνει ένα ηλεκτροϋδραυλικό κύκλωμα, συνοδεία επενεργητών (actuators) και ηλεκτρονικής μονάδας ελέγχου.

Ένα σύνολο ελατηρίων και actuators επενεργεί στην «φουρκέτα» του κιβωτίου και την εμπλοκή του συμπλέκτη, αναλόγως της εντολής που δίνει η μονάδα ελέγχου ή -μέσω αυτής- ο οδηγός.

Στη συνέχεια, ένα μοτεράκι στέλνει το υγρό του κυκλώματος στους επενεργητές του συμπλέκτη και του επιλογέα, πραγματοποιώντας την αλλαγή σχέσης με το πάτημα ενός κουμπιού (ή το τράβηγμα ενός διακόπτη) όταν είναι επιλεγμένη η manual λειτουργία.

Διαφορετικά, ο εγκέφαλος του κιβωτίου λαμβάνει δεδομένα για τις στροφές του κινητήρα, το ποσοστό ανοίγματος της πεταλούδας γκαζιού, την ταχύτητα του αυτοκινήτου και τον ρυθμό επιτάχυνσης, ώστε να επιλέξει την κατάλληλη σχέση στο κιβώτιο.

Πλεονεκτήματα του σειριακού σασμάν

Automatic clutch cross section with gearbox.

1. Μειωμένο κόστος αγοράς και συντήρησης

Όντας κατά βάση χειροκίνητο, το σειριακό δεν έχει μετατροπείς ροπής, διπλούς συμπλέκτες, ιμάντες ή τροχαλίες. Συστατικά δηλαδή που συναντάμε κατά σειρά στα αυτόματα, διπλού συμπλέκτη και κιβώτια μεταβαλλόμενης σχέσης (CVT).

Ως εκ τούτου, υπάρχουν πολύ λιγότερα κινούμενα μέρη να συντονιστούν, άρα και να συντηρηθούν. Δεν είναι τυχαίο πως σχεδόν οποιοδήποτε μεταχειρισμένο μικρό αυτοκίνητο με μη χειροκίνητο κιβώτιο, φέρει ένα σειριακό.

Τα κλασικά αυτόματα είναι βαριά και ογκώδη για μοντέλα μικρότερα της μεσαίας κατηγορίας. Κατά συνέπεια, ελάχιστα έχουν εξοπλιστεί με τέτοιο και όσα το τόλμησαν, ξεχρέωσαν με τον λιγότερο αριθμό ταχυτήτων ώστε να χωρέσει το κιβώτιο (χαρακτηριστικό το 4αρι που συναντάται σε πολύ λίγα μεταχειρισμένα Seat Ibiza 3ης γενιάς).

2. Χαμηλό βάρος και συμπαγείς διαστάσεις

Το χαμηλό βάροςκαι οι συμπαγείς διαστάσεις του συνόλου, το καθιστούν ιδανικό για μια ευρεία γκάμα μοντέλων. Από τα μικρά (που το χρειάζονται λόγω μεγέθους) μέχρι τα υπεραυτοκίνητα (που αποζητούν τις απόλυτες επιδόσεις σε συνδυασμό με το λιγότερο δυνατό απόβαρο), το σειριακό κιβώτιο αποτελεί μηχανολογικό πασπαρτού.

Στις σπορ κατασκευές, προστατεύει κινητήρα και μετάδοση από «φάλτσους» χειρισμούς ενώ προσφέρει και δυνατότητες παραμετροποίησης (επιλογή μεταξύ προγραμμάτων sport, track και ούτω καθεξής).

Mειονεκτήματα του σειριακού σασμάν

seiriako-kivwtio-tahititwn

Στον αντίποδα, το ρητό «ό,τι πληρώνεις παίρνεις» στέκει αγέρωχο.

Αυτή ακριβώς η basic φιλοσοφία που διέπει το σειριακό κιβώτιο, το φέρνει σε μειονεκτική θέση απέναντι στους σύγχρονους ανταγωνιστές του.

1. Αργές αλλαγές σχέσεων και τραχειά λειτουργία

Η ταχύτητα του ημιαυτόματου διπλού συμπλέκτη και η βελούδινη λειτουργία του κλασικού αυτόματου είναι δυσπρόσιτες κορυφές για το σειριακό σασμάν.

Απέναντι στα CVTs τα καταφέρνει καλύτερα, κυρίως λόγω της ύπαρξης πραγματικής κλιμάκωσης μεταξύ των σχέσεων.

Το βασικότερο μείον, ωστόσο, δεν είναι άλλο από την ασυνέπεια που εκδηλώνουν πολλά σειριακά στο να ακολουθήσουν τις οδικές συνθήκες. Αργά ανεβάσματα, ετεροχρονισμένα κατεβάσματα, παραμονή σε μια ταχύτητα αντί να περάσει στην επόμενη (ειδικά με σταθερό γκάζι ή ανηφόρα) και γενικότερα, μια αίσθηση «1 κλικ μετά» σε κάθε εκτελούμενη λειτουργία.

Στο χειροκίνητο mode οι εντολές του οδηγού καθυστερούν να φτάσουν στα γρανάζια και τον συμπλέκτη. Άρα έχεις στα χέρια σου «κάτι σαν» χειροκίνητο. Στο απότομο πάτημα του γκαζιού το kickdown (το κατέβασμα, δηλαδή) έρχεται με αρκετή υστέρηση. Άρα έχεις στα χέρια σου και «κάτι σαν» αυτόματο.

Όλη αυτή η ασυνεννοησία κινητήρα-μετάδοσης, εκτός της διάθεσης, ζημιώνει και την τσέπη μέσω της αυξημένης κατανάλωσης.

Επίσης, ο τρόπος που εκτελούνται οι εντολές είναι ένα καίριο σημείο κριτικής για τα σειριακά κιβώτια. Η απότομη λειτουργία τους είναι χαρακτηριστική, ειδικά σε μεταχειρισμένα που πλησιάζουν την 15ετία.

Λίγη ιστορία…

Οι πρώτες προσπάθειες για ημιαυτόματη μετάδοση χρονολογούνται στο 1930, ωστόσο το σειριακό σασμάν όπως το ξέρουμε σήμερα ήρθε στα τέλη των 80’s και οι αρχές των 90’s.

Αρχικά, η Audi τοποθέτησε στο Quattro που αγωνιζόταν στο Group B ένα σύστημα που υποκαθιστούσε το πάτημα του συμπλέκτη.

Πάνω στον λεβιέ υπήρχε ένα κουμπί, το οποίο πατούσε ο οδηγός καθώς άλλαζε ταχύτητα. Το σύστημα δεν πέρασε το πιλοτικό στάδιο, καθώς οι Walter Rohrl και Hannu Mikkola,οι αστέρες του Ράλλυ και της ομάδας της Audi εκείνη την εποχή, δυσκολεύτηκαν να το συνηθίσουν.

H Ferrari, ωστόσο, ήταν αυτή που έδειξε το δρόμο για το μέλλον των αγώνων.

Το μονοθέσιο που οδηγούσαν οι Nigel Mansel και Gerhard Berger τη σεζόν του 1989, ήταν το πρώτο που έφερε paddles για την αλλαγή ταχυτήτων.

to-prwto-seriako-sasman

Mια τεχνολογία που καθιερώθηκε στην F1 και εξαπλώθηκε στην πλειονότητα του μηχανοκίνητου αθλητισμού, είτε με paddles (τα «αυτάκια πίσω από τιμόνι) είτε με λεβιέ (τραβώντας προς τα πίσω ανέβαζες ταχύτητα, σπρώχνοντας μπροστά, κατέβαζες).

Τελικά αξίζει να αγοράσεις αυτοκίνητο με σειριακό σασμάν;

Όλα εξαρτώνται από το πεδίο δράσης.

Αν η πλειοψηφία των μετακινήσεων αφορά το αστικό περιβάλλον, ένα μεταχειρισμένο αυτοκίνητο με σειριακό κιβώτιο αποτελεί πολύ καλή επιλογή. Ιδιαίτερα τις ώρες αιχμής, και μόνο η ταλαιπωρία του αριστερού ποδιού που θα γλυτώσεις, δίνει ασυζητητί ψήφο εμπιστοσύνης στο αυτοματοποιημένο χειροκίνητο.

Το κλασικό χειροκίνητο θα πάρει το «αίμα του πίσω» στις επαρχιακές διαδρομές. Εκεί που απαιτείται ανεβοκατέβασμα σχέσεων και εγρήγορση του κινητήρα και της μετάδοσης, ειδικά σε συνθήκες προσπεράσματος.

Το αυτόματο -και ειδικά το ημιαυτόματο διπλού συμπλέκτη- «παντρεύει» καλύτερα τις απαιτήσεις διαφορετικών τερέν.

Με δυο λόγια, αν αναζητάς μεταχειρισμένο Toyota Aygo το σειριακό κιβώτιο αξίζει τα παραπάνω χρήματα. Μπορεί να χρειαστεί λίγη προσαρμογή από μέρους σου, αλλά ένα μποτιλιάρισμα στην Βασιλίσσης Σοφίας θα σε πείσει για το ορθό της επιλογής.

Γενικά όσο πιο καινούργιο το αυτοκίνητο που ψάχνεις, τόσο καλύτερο το σειριακό κιβώτιο που μπορεί να φοράει. Αλλά και ακόμα περισσότερο εξελιγμένος ο «αυτόματος» ανταγωνισμός που καλείται να αντιμετωπίσει!

Χρήστος Ντότσικας
Χρήστος

Γράφει για αυτοκίνητα, άρα υπάρχει! Κόλλησε από μικρός το τετράτροχο "μικρόβιο", μεγάλωσε-μυαλό δεν έβαλε, σπούδασε δημοσιογραφία κι έκανε την "ασθένεια" επάγγελμα. Με παράλληλη θητεία στο αθλητικό ρεπορτάζ, ποδόσφαιρο και αυτοκίνητα μοιράζονται το πληκτρολόγιο με εμφανίσεις σε ΣπορFM, Autoblog.gr και, φυσικά, Spotawheel!

Πως σου φάνηκε το άρθρο; Γράψε μου στα σχόλια πιο κάτω

Άσε το σχόλιο σου

Η διεύθυνση e-mail σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *